Siyah At

Bir Masal, Birçok Anlatım

Kısaca: Aynı masal ülkeden ülkeye nasıl değişti? Külkedisi, Kırmızı Başlıklı Kız ve başka anlatıları tarihli kaynaklarıyla karşılaştırın.

Külkedisi

Köken ve gelenek · Çin, Avrupa ve Zuni geleneği dahil benzer anlatılar var. Tek bir başlangıç yeri belgelenmiş değil.

Ye Xian’a sihirli bir balık yardım eder. Perrault’da peri vaftiz anne ve cam ayakkabı vardır. Grimm anlatımında yardım ağaç ve kuşlardan gelir, ayakkabı altındır. Zuni anlatımında yardımcılar hindilerdir.

  1. 9. yüzyıl · Çin · Tang dönemi
    Duan Chengshi · Ye Xian
  2. 1634 · Napoli, bugünkü İtalya
    Giambattista Basile · La gatta Cenerentola
  3. 1697 · Paris, Fransa
    Charles Perrault · Cendrillon
  4. 1812 · Berlin, bugünkü Almanya
    Jacob & Wilhelm Grimm · Aschenputtel
  5. 1857 · Göttingen, bugünkü Almanya
    Jacob & Wilhelm Grimm · Aschenputtel · 7. Auflage
  6. 1884 · Londra, Birleşik Krallık
    Margaret Hunt · Cinderella
  7. 1889 · Bulgar anlatı geleneği
    Konstantin Pavlof / A. H. Wratislaw · Pepelezhka
  8. 1901 · Zuni, New Mexico, ABD
    Frank Hamilton Cushing · The Poor Turkey Girl
  9. 1914 · Sırp anlatı geleneği
    W. M. Petrovitch · Pepelyouga

Kırmızı Başlıklı Kız

Köken ve gelenek · Avrupa sözlü geleneği. Sözlü kökeni kesin olarak belirlenemiyor.

Perrault’nun anlatımı kurtla biter. Grimm sürümünde bir avcı kızla büyükannesini kurtarır. Carryl, aynı masalı İngilizce bir manzum parodiye dönüştürür.

  1. 1697 · Paris, Fransa
    Charles Perrault · Le Petit Chaperon rouge
  2. 1812 · Berlin, bugünkü Almanya
    Jacob & Wilhelm Grimm · Rotkäppchen
  3. 1857 · Göttingen, bugünkü Almanya
    Jacob & Wilhelm Grimm · Rotkäppchen · 7. Auflage
  4. 1884 · Londra, Birleşik Krallık
    Margaret Hunt · Little Red-Cap
  5. 1902 · Boston, ABD
    Guy Wetmore Carryl · How Little Red Riding Hood Came to Be Eaten

Rapunzel

Köken ve gelenek · Avrupa. Erken İtalyan ve sonraki Alman anlatımları.

Basile’nin Petrosinella’sı kuleden kaçarken sihirli palamutlar kullanır. Grimm’in Rapunzel’inde prensin gözleri kör olur ve Rapunzel’in gözyaşları onu iyileştirir.

  1. 1634–1636 · Napoli, bugünkü İtalya
    Giambattista Basile · Petrosinella
  2. 1812 · Berlin, bugünkü Almanya
    Jacob & Wilhelm Grimm · Rapunzel
  3. 1857 · Göttingen, bugünkü Almanya
    Jacob & Wilhelm Grimm · Rapunzel · 7. Auflage
  4. 1884 · Londra, Birleşik Krallık
    Margaret Hunt · Rapunzel

Çizmeli Kedi

Köken ve gelenek · Avrupa. Erken İtalyan ve Fransız yazılı kayıtları.

Straparola ve Basile’de bir kedi yoksul sahibinin talihini değiştirir. Perrault’da kedi çizme ister ve sahibini Marki de Carabas diye tanıtır.

  1. 1550–1553 · Venedik, bugünkü İtalya
    Giovanni Francesco Straparola · Costantino Fortunato
  2. 1634–1636 · Napoli, bugünkü İtalya
    Giambattista Basile · Gagliuso
  3. 1697 · Paris, Fransa
    Charles Perrault · Le Maître chat ou le Chat botté

Uyuyan Güzel

Köken ve gelenek · Avrupa’da dolaşan anlatı ailesi. Sözlü kökeni kesin olarak belirlenemiyor.

Basile’nin Talia’sını keten kıymığı uykuya sürükler. Perrault ve Grimm’de uykuya iğne yol açar. Perrault’nun anlatısı uyanıştan sonra da sürer.

  1. 1634–1636 · Napoli, bugünkü İtalya
    Giambattista Basile · Sole, Luna e Talia
  2. 1697 · Paris, Fransa
    Charles Perrault · La Belle au bois dormant
  3. 1812 · Berlin, bugünkü Almanya
    Jacob & Wilhelm Grimm · Dornröschen

Jack ve Fasulye Sırığı

Köken ve gelenek · İngiliz halk masalı. Jamaika’da akraba bir anlatım kayda geçti.

Londra baskısındaki Jack, fasulye sırığıyla yukarı çıkar. Jamaika’da kayda geçen anlatımda benzer tırmanış Jand adlı kahramanın başına gelir.

  1. 1807 · Londra, Birleşik Krallık
    Benjamin Tabart · The History of Jack and the Bean-Stalk · Bilinen ilk basılı anlatım
  2. 1924 · Jamaika · derleme bölgesi
    Martha Warren Beckwith · Jand and the Bean-Stalk

Maymun ile Kaplumbağa

Köken ve gelenek · Filipinler’de Tinguian ve Ilocano anlatımları. Komşu bölgelerde de benzerleri var.

Luzon’daki iki anlatımda muz yetiştirme ve meyveyi paylaşma kavgası var. Tinguian sürümünde maymun dalını ağaca asar. Ilocano sürümünde kaplumbağa kendi parçasını toprağa diker.

  1. 1915 · Luzon, Filipinler
    Fay-Cooper Cole · Traditions of the Tinguian, 77
  2. 1916 · Luzon, Filipinler
    Mabel Cook Cole · Philippine Folk Tales · Ilocano

Māui’nin Okyanustan Çıkardığı Ada

Köken ve gelenek · Polinezya. Māori ve Hawaiʻi anlatımları dahil birden fazla gelenekte yer alır.

Māori anlatımında Māui’nin avı Te Ika-a-Māui adını alır. Hawaiʻi kayıtlarında oltanın denizden çektiği kara başka adalarla ilişkilendirilir.

  1. 1907 · Aotearoa / Yeni Zelanda · Māori geleneği
    Wilhelm Dittmer · Te Tohunga · Maui Fishing New Zealand Out of the Ocean
  2. 1910 · Hawaiʻi · anlatı geleneği
    W. D. Westervelt · Legends of Ma-Ui · Maui the Fisherman

Masal Atlası