Nasreddin Hoca
Kısaca: Nasreddin Hoca fıkralarının nasıl işlediğini Kazan Doğurdu örneğiyle okuyun. Akşehir’den Orta Asya’ya uzanan ortak anlatım geleneğini inceleyin.
¹ Atlas’taki ülke sayısına göre, en çok 10. ² Bu sayfayı okumak için editoryal öneri. Siyah At’ın sorusunu keşfet
Köken ve gelenek
Anadolu’da Akşehir ve Sivrihisar ile anılan Nasreddin Hoca, farklı adlarla yaşayan ortak bir Avrasya fıkra geleneğinin merkezinde.
Hoca komşusundan bir kazan ödünç alır. Geri verirken içine küçük bir tencere koyar: Kazan doğurdu, der. Komşu hediyeyi alır. Hoca kazanı yeniden istediğinde komşu seve seve verir. Bu kez kazan dönmez. Hoca öldüğünü söyleyince komşu itiraz eder. Hoca da ilk seferde neye inandığını hatırlatır.
Fıkranın iki yarısı aynı kuralı ters sonuçlarla dener. İşine yarayan imkânsızlığı kabul eden komşu, zararına olana itiraz eder. Kazanın başına ne geldiği kadar, komşunun fikrini ne zaman değiştirdiği de anlatının parçasıdır.
Atlas’taki 2022 noktaları yedi ülkenin ortak UNESCO kaydını gösterir. Yıl, fıkraların ilk anlatıldığı zamanı değil, ortak miras kaydının tarihini belirtir.
Tarihli kayıtlar ve kaynaklar
-
1571 · Anadolu, Türkiye
Hikâyet-i Kitâb-ı Nasreddin · Selçuk Üniversitesi · El yazması -
2022 · Akşehir, Türkiye
UNESCO · Nasreddin Hoca · Miras listesi kaydı -
2022 · Azerbaycan
UNESCO · Molla Nesreddin · Miras listesi kaydı -
2022 · Kazakistan
UNESCO · Afendi Kozhanasyr · Miras listesi kaydı -
2022 · Kırgız sözlü geleneği
UNESCO · Apendi · Miras listesi kaydı -
2022 · Tacikistan
UNESCO · Afandi · Miras listesi kaydı -
2022 · Türkmen sözlü geleneği
UNESCO · Molla Ependi · Miras listesi kaydı -
2022 · Özbekistan
UNESCO · Nasriddin Afandi · Miras listesi kaydı
Ülke sayfaları
Masal Sözlüğü
Köken
Siyah At. Nasreddin Hoca. https://siyahathikayeleri.com/tr/atlas-masali-nasreddin-hoca/